2) SİTOPLAZMA


  • İki kısımdır.

a) Sıvı kısım:Su,protein,yağ,karbonhidrat,mineral,vitamin,RNA çeşitleri,nükleotidler,ATP ve
enzimler gibi organik ve inorganik maddelerden oluşmuştur.
Görevi:
1) Biyokimyasal reaksiyonlar için zemin oluşturmak.
2) Organellere yataklık etmek.
3) Rotasyon ve sirkülasyon hareketleri ile organellerin hareketini sağlamak.
b) Organeller:Özel yapı ve görevi olan sitoplazmik cisimlerdir.

ENDOPLAZMİK RETİKULUM

  • Hücre zarından çekirdek zarına kadar uzanan zarlı kanallar sistemidir.
  • Memeli alyuvarı hariç bütün çekirdekli hücrelerde bulunur.
  • Hücre içine ve dışına madde taşır.Bazı maddeleri depolar.(Ca ve protein).Çekirdek zarı ve golgiyi yapar.Hücreyi bölmelere ayırarak,sitoplazmadaki asidik ve bazik tepkimelerin birbirini etkilemeden yapılabilmesini sağlar.
  • Üzerinde ribozom bulunanlarına granüllü ER; bulundurmayanlara da granülsüz ER denir.

Granüllü ER enzim salgılayan hücrelerde,granülsüz ER yağ sentezleyen hücrelerde çoktur.

GOLGİ

  • Çekirdeğe yakın bulunur.Hücre zarı yapımına katılır.
  • Salgı maddelerin yapılması,paketlenmesi ve salgılanmasından sorumludur.Onun için süt bezi, tükrük bezi,ter bezi gibi salgı yapan hücrelerdeki sayısı diğer hücrelerdekilere oranla daha fazladır.
  • Enzimleri paketliyerek lizozomu oluşturur.Hücre zarı yapımına katılır.
  • Glikoprotein,lipoprotein,mukus,bağ dokusu ara maddesi ve ayrıca bitkilerde selülozlu maddeler salgılar.
  • Memeli alyuvarı hariç bütün çekirdekli hücrelerde bulunur.


LİZOZOM

  • Büyük moleküllü besinleri parçalar.Kurbağa larvalarında kuyruğun kopması,salgılama dönemi biten memelilerde süt bezlerinin körelmesi,pasif kalan kasların küçülmesi,harap olmuş dokuların, yaşlı alyuvarların ve vücuda giren mikropların yok edilmesi lizozom sayesindedir.
  • Fagositoz ve pinositoz yapan hücrelerde çoktur.ÖRNEK:Akyuvar hücresi ve tek hücreliler.
  • Lizozom parçalanırsa hücre kendini sindirir.Buna otoliz denir.
  • Lizozomun etrafındaki zar golgiden oluşur.

İçerisindeki enzimler ribozomlarda üretilir.
Üretilen enzimler ER ile taşınır.
ER ile taşınan enzimler golgide paketlenerek lizozom oluşturulur.

  • Yani lizozomun oluşmasında ribozom,golgi ve ER etkilidir.


RİBOZOM

  • Bütün hücrelerde bulunan en küçük organeldir.
  • Protein ve rRNA'dan oluşur.Çekirdekçikte üretilir.
  • Zarsızdır ve iki birimdir.Üst birim(büyük birim) protein,alt birimse(küçük birim) rRNA'dan

oluşur.

  • Protein ve enzim sentezler.
  • Granüllü ER ve çekirdek zarı üzerinde,mitekondri ve kloroplastın sıvısında ve ayrıca sitoplazma da bulunabilir.
  • Yoğun protein sentezi sırasında yan yana gelerek polizomları oluştururlar.
  • Her canlıda ribozomların farklı olmasının sebebi rRNA' ların farklılığındandır.
  • Bir hücrenin canlılığını sürdürebilmesi için mutlaka ribozoma ihtiyacı vardır.(Enzimlerden

dolayı)

  • Enzim salgılayan bez hücrelerinde sayısı daha fazladır.


MİTEKONDRİ

  • Çift zarlıdır.İç zar kıvrımlıdır.Kıvrımlara krista,zarların arasını ve içini dolduran sıvıya matrix

denir.

  • Oksijenli solunum yaparak enerjinin üretildiği ve depolandığı yerdir.
  • Enerji ihtiyacı fazla olan kas,sinir ve karaciğer gibi hücrelerde sayısı daha fazladır. Bulundukları hücreninde enerjiye en çok ihtiyaç olan bölümlerinde toplanırlar.

ÖRNEK:Sinirlerin sinaps bölgelerinde,spermlerin kuyruklarında ve kasların kasılma
bölgelerinde çok bulunur.

  • Kendine ait DNA,RNA,ribozom ve ETS'si bulunur.Kendi DNA'sı olmasına rağmen hücre

DNA'sına bağımlıdır.

  • Bitkilerde mesozom ve klorofil bulunduğundan dolayı mitekondri miktarı daha azdır.
  • Prokaryotlarda ve memeli alyuvarında bulunmaz.


SENTROZOM

  • Bazı su yosunu,mantar,hayvan ve insan hücrelerinde bulunur.
  • Sentriol denilen iki alt birimden oluşur.
  • Hücre bölünmesi sırasında kendini eşleyerek zıt kutuplara çekilir ve iğ ipliklerinin oluşmasını sağlar.
  • Hücre dışına uzanan kirpik,kamçı,sil gibi yapıları oluşturur.
  • Sentrioller dikine duran dokuz çift tüpçükten oluşur.




PLASTİDLER

  • Sadece bitki hücrelerinde bulunan renk maddesidir.3 tiptir.


a) Kloroplast

  • Bitkiye yeşil rengini verir.
  • Çift zarlıdır.İç zarı katmanlıdır.Bu katmanlara grana,içini dolduran sıvıya ise stroma denir.
  • Fotosentez yaparak besin üretir.
  • Kendine has DNA,RNA,ribozom ve ETS'si bulunur.
  • Granalar içinde bitkiye yeşil rengini veren ve fotosentez için gerekli ışığı absorbe eden

klorofil vardır.

  • Bütün bitki hücrelerinde bulunmaz.ÖRNEK:Kökte.

b) Kromoplast

  • Bitkilerde meyve ve çiçeklerin rengini verir.Likopin(kırmızı),ksantofil(sarı) ve karoten (turuncu) olmak üzere üç çeşittir.
  • Bitkilerde diğer renkler koful öz suyunun asit veya baz oluşuna göre renk değiştiren

"antokyon" denen maddeler ile oluşturulur.
c) Lökoplast

  • Renksizdir.Genelde kök,gövde ve tohumda bulunur.
  • Nişasta,yağ ve protein depolar.
  • Işıkla karşılaşınca kloroplastlara dönüşür.



KOFUL

  • ER'dan,golgiden,hücre zarından ve lizozomdan oluşabilir.
  • Hayvansal hücrelerde az ve küçük,bitkisel hücrelerde ise gençken küçük,yaşlandıkça büyürler.Çünkü tuzlu artıklar kofullarda biriktirilir.
  • Hücre içi osmatik basınç ve pH'ı ayarlar.
  • Kofulda bulunan su turgor basıncı oluşturarak hücreye diklik ve direnç verir.
  • Metabolizmanın aktiflik derecesini belirler.Eğer koful büyük ve sitoplazmada miktarı çok ise

metabolizma yavaşlar.
Besin kofulu : Fagositoz ve pinositozla alınan besinlerin bir zarla çevrilmesiyle oluşur.Akyuvarlar mikropları fagositoz ve pinositozla aldığında dolayı,akyuvarlarda daha fazla sayıda besin kofulu bulunur.
Kontraktil (vurgan) koful : Tatlı su tek hücrelilerinde bulunan daimi kofuldur.Fazla suyu dışarı
atar.
Boşaltım kofulu : Artık maddeleri ekzositozla dışarı atar.

Benzer Konular:

Hücre Konu Anlatım İçin Tıkla
Hücre Zarı Konu Anlatım İçin Tıkla
Sitoplazma Konu Anlatım İçin Tıkla
Çekirdek Konu Anlatım İçin Tıkla
Hücrede Madde Geçişleri Konu Anlatım İçin Tıkla